Brana Libka (Ludwika) Kempner urodziła się 16 lutego 1873 roku w Płocku, w rodzinie właściciela księgarni i drukarni Ludwika i Tauby z Konów. W 1897 roku wyszła za mąż za pochodzącego z Nieświeża lekarza Izaaka Feinberga (ur. 1867), syna Szmula i Chaji z domu Feder. […]
JewishPlock.eu wkracza w ósmy rok swojego istnienia! Albumy rodzinne, biogramy, miejsca związane ze społecznością żydowską Płocka, filmy, wystawy, bazy danych i projekty online, dzięki którym staramy się upamiętniać historię płockich Żydów. To wszystko znajdziecie na naszej stronie, istniejącej już od 2019 roku. Stronę współtworzycie Wy […]
Fundacja Nobiscum zaprasza na wystawę “Dla Was, niezapomnianych…” upamiętniającą 85. rocznicę deportacji Żydów z płockiego getta.
Otwarcie wystawy odbędzie się w piątek, 20 lutego o godzinie 12.00 w siedzibie Archiwum Państwowego w Płocku przy ul. Kazimierza Wielkiego 9b. W programie koncert piosenek żydowskich w wykonaniu Radka Polakowskiego z zespołu Sztetl, w ramach wydarzeń przygotowujemy także okolicznościową broszurę oraz nową bazę danych na naszej stronie JewishPlock.eu.
Wystawa będzie dostępna dla zwiedzających w godzinach otwarcia Archiwum Państwowego w Płocku od 23 lutego 2026 r.
Partnerem projektu jest Archiwum Państwowe w Płocku.
Projekt wystawy został dofinansowany przez Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.
Broszura ukazuje się dzięki wsparciu Forum Dialogu.
Uwaga: Ze względu na ograniczoną ilość miejsc, na otwarcie wystawy obowiązują zaproszenia – w tej sprawie prosimy o kontakt na adres email: gabriela.nowak@fundacjanobiscum.eu
“Dla Was, niezapomnianych…”
Wystawa “Dla Was, niezapomnianych…” przygotowana przez Fundację Nobiscum, przybliży i upamiętni wybrane żydowskie rodziny związane z Płockiem. Opowie o ludziach, którzy tworzyli nasze miasto. Tu uczyli się, pracowali, wychowywali dzieci, mieszkali dłużej lub krócej, przemierzali ulice, dzielili radości i troski dnia codziennego. Choć czasem nie pozostało po nich wiele śladów w dokumentach archiwalnych, to wciąż spoglądają na nas ze zdjęć zachowanych w archiwach rodzinnych swoich potomków: Arieh Bomzona, Sandry Brygart Rodriguez, Helene Armand, Guya Shapira, Roberta Winogrona, Anat Geffen, Izzy’ego Greenspana, Itaia Vishni, Amosa Bera, Haliny Hylander-Tureniec.
Dwujęzycznej wystawie planszowej “Dla Was, niezapomnianych…” towarzyszyć będą dokumenty z bogatych zbiorów Archiwum Państwowego w Płocku, przybliżające dzieje płockich Żydów latach 1939-1945, wyselekcjonowane i przygotowane przez starszego kustosza Magdalenę Młodziejewską. Fundacja Nobiscum przygotowała także okolicznościową broszurę, dzięki wsparciu Forum Dialogu, która będzie dystrybuowana w dniach 20-21 lutego, oraz nową bazę danych udostępnioną na stronie jewishplock.eu, w której znajdą się imiona i nazwiska ponad 6000 płockich Żydów, opracowane na podstawie dokumentów archiwalnych z okresu II wojny światowej.
Fundacja Nobiscum znalazła się w gronie finalistów Nagrody POLIN 2025! Bardzo dziękujemy za docenienie naszej pracy i cieszymy się tym bardziej, że wśród finalistów są osoby, których działania znamy i cenimy od lat! Finaliści Nagrody POLIN 2025 (za stroną Muzeum POLIN na FB): Andrzej Białek […]
W imieniu Żydowskiego Muzeum Galicja chcielibyśmy zachęcić Państwa do udziału w seminarium „EDU – Edukacja, Działanie, Upamiętnianie”, które odbędzie się w Mińsku Mazowieckim w dniach 12-14 września 2025 roku. Fundacja Nobiscum jest lokalnym partnerem tego wydarzenia. Poniżej więcej na temat seminarium od organizatora: Zapraszamy na […]
Borys Kowadło – fotograf, urodził się 2 grudnia 1911 roku w domu przy ulicy Bielskiej 4, w rodzinie Dawida i Rudy z Aszów. Jego ojciec był rzezakiem rytualnym. Borys Kowadło był uczniem w zakładzie fotograficznym swojego szwagra Abrama (Adama) Watmana, który funkcjonował przy ulicy Kolegialnej 6 pod firmą „Foto-Salon”. W okresie międzywojnia mieszkał przy ulicy Sienkiewicza, w domu pod numerem 31 (obecnie Sienkiewicza 49). Z powodu narastającego antysemityzmu w Polsce, Borys Kowadło opuścił Płock i w 1933 roku udał się do Amsterdamu, gdzie mieszkało kilku jego krewnych. Został zarejestrowany jako fotograf w 1937 roku. Był blisko związany ze społecznością polsko-żydowską w Amsterdamie, zorganizowaną wokół stowarzyszenia imienia Szymona An-skiego. Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Holandii przez Niemców, w związku z nazistowskimi regulacjami i wywózkami do obozów koncentracyjnych, zaczął ukrywać się i działać w ruchu oporu pod pseudonimem „Bernard van der Linden”. Dołączył również do podziemnej grupy fotografów „De ondergedoken camera”, która wykonywała zdjęcia wielu wydarzeń w czasie wojny (niestety większość ich archiwum zaginęła). Po zakończeniu wojny Borys Kowadło kilkukrotnie podróżował do Izraela, gdzie mieszkał jego brat Mojżesz. Był autorem wielu sesji zdjęciowych z życia w Izraelu. Zginął podczas podróży do Portugalii i Hiszpanii, gdzie chciał uwiecznić dziedzictwo sefardyjskiego życia żydowskiego, 24 maja 1959 roku.
Icek (Izaak) Bernsztajn – prawnik, nauczyciel i publicysta, urodził się 13 listopada 1899 roku w Płocku (w domu przy ulicy Kwiatka 15) w rodzinie Tobiasza i Sury. W 1918 roku wstąpił do siódmej klasy Gimnazjum Filologicznego Męskiego Towarzystwa Szkolnego w Turku, w czerwcu 1920 roku […]
Rozpoczynamy siódmy rok działalności JewishPlock.eu – najważniejszego źródła informacji o historii płockiej społeczności żydowskiej w sieci! Na stronie znajdziecie albumy rodzinne, biogramy, informacje na temat miejsc związanych ze społecznością żydowską miasta Płocka, filmy, wystawy i projekty online dzięki którym staramy się upamiętniać historię płockich Żydów. […]
Ukazała się niezwykła publikacja dotycząca historii płockich Żydów – to opracowanie źródłowe kroniki gminy żydowskiej w Płocku z lat 1762-1818, w oryginale przechowywanej w zbiorach Żydowskiego Instytutu Historycznego, którego podjęła się nasza przyjaciółka Pnina Stern. Pięknie wydana książka ukazała się w języku hebrajskim w Izraelu. Serdecznie gratulujemy Autorce opracowania!
Poniżej publikujemy streszczenie autorstwa Pniny Stern:
Płocka kronika gminy żydowskiej to księga, w której zapisano decyzje kierownictwa gminy żydowskiej w Płocku w latach 1762-1818. Rękopis znajduje się w archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie (Pinkas Płocki AŻIH114/1). Nikt nie wie, jak się tam znalazł i kiedy. O jego istnieniu zrobiło się głośno dopiero w 2007 roku.
Około 240 z 270 stron zapisanych jest w języku hebrajskim, połączonym z odrobiną jidysz i aramejskiego. Język hebrajski w księdze jest typowy dla hebrajskiego aszkenazyjskiego, który był używany w tamtym czasie.
Większość stron niehebrajskich została napisana w języku staropolskim. Cztery strony są w średniowiecznej łacinie, a niespełna dwie strony w staroniemieckim. Części, które są w języku polskim, łacińskim i niemieckim, są jedynie kwitami dotyczącymi pożyczek lub spłaty długów przez gminę.
Tematy poruszane w księdze to wybory, które odbywały się raz w roku w dniach przejściowych Paschy, lista osób wyznaczonych do różnych zadań wspólnotowych, regulacje wewnętrzne gminy; podatki gminne i inne, sprawy dotyczące nieruchomości i sprawy społeczne. Dużą uwagę poświęcono nadzorowaniu sposobu, w jaki wybrani członkowie zajmowali się sprawami i wypełniali swoje obowiązki.
Oczywiste jest, że synagoga pełniła najważniejszą funkcję w życiu gminy. Była oczywiście miejscem rytuałów religijnych. Jednak było to również miejsce, w którym ogłaszano ważne dla gminy sprawy, takie jak kupno lub sprzedaż nieruchomości, i gdzie odbywały się postępowania dotyczące wykluczenia spośród członków gminy osób zakłócających porządki.
To naukowe opracowanie księgi zawiera transkrypcję tekstu manuskryptu i adnotacje. Zawarte są w nim również również dodatkowe narzędzia – historyczne wprowadzenie, wyjaśnienie cech charakterystycznych księgi i trudności w jej rozszyfrowaniu, słownik pojęć i wyjaśnienie słów zaczerpniętych z języków obcych, tłumaczenie nazw miejsc na ich język oryginalny, słownik skrótów i inicjałów w języku hebrajskim, polskim i łacińskim, glosariusz jidysz, glosariusz aramejski, wykres przedstawiający stanowiska w gminie i sposób wybierania ludzi mających te funkcje pełnić oraz indeks ważnych tematów omawianych w księdze.
Znaczenie rękopisu jest ogromne, gdyż stanowi on niemal jedyne autentyczne źródło dotyczące życia społeczności żydowskiej w Płocku w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku. Może rzucić światło na ówczesne kierownictwo i administrację innych gmin żydowskich w Polsce. Czytając księgę, czytelnik odnosi wrażenie istnienia żywej, aktywnej i niezależnej społeczności żydowskiej.
Pnina Stern
(tłumaczenie z języka angielskiego: Piotr Dąbrowski)
W tym roku przypada 100. rocznica urodzin Adama Neumana-Nowickiego (1925-2021) – płocczanina, autora książki pt. “Walka o życie”. W związku z tą szczególną okazją Fundacja Nobiscum przygotowuje nowy przewodnik – “Śladami Adama Neumana-Nowickiego”, który przybliży miejsca związane z jego dzieciństwem i młodością, w tym m.in. […]
