27 grudnia 1868 roku w Płocku urodził się Edward Flatau – jeden z najznakomitszych lekarzy i najwybitniejszych uczonych polskich. Edward był synem bankiera Ludwika Flataua i Anny z Heymanów. W 1886 roku ukończył ze złotym medalem płockie gimnazjum i wstąpił na wydział lekarski Uniwersytetu Moskiewskiego. […]
Lejzor Brygart urodził się 13 marca 1893 roku, jako syn Szlamy (1842-1911) i Iski z domu Fibus (1855-1918). Szlama Brygart był z zawodu rzeźnikiem. Lejzor miał młodszego brata Dawida (ur. 1894 rok), który prawdopodobnie wyemigrował do Londynu. W 1913 roku Lejzor Brygart ożenił się z […]
Estera Golde-Stróżecka – wolnomyślicielka, aktywistka na rzecz praw kobiet, publicystka, działaczka polityczna i kulturalno-oświatowa, lekarka, urodziła się 1 sierpnia 1872 roku w Płocku, jako córka Beniamina i Liby Ruchli z Goldsztejnów. Jej ojciec był znanym w mieście kupcem, przemysłowcem i działaczem filantropijnym. Po ukończeniu Gimnazjum Gubernialnego w 1888 roku, wyjechała do Genewy i Paryża, gdzie studiowała nauki przyrodnicze i medycynę. W tym okresie związała się z Polską Partią Socjalistyczną. Była współzałożycielką paryskiej sekcji Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich, współpracowała z „Przedświtem”, „Robotnikiem” oraz „Gazetą Robotniczą”. Latem 1896 roku ukończyła studia medyczne ze specjalnością pediatryczną. Powróciła do rodzinnego miasta, gdzie przez krótki czas praktykowała w Szpitalu im. Izaaka Fogla przy ulicy Misjonarskiej. Wyjechała następnie do Warszawy, gdzie podjęła pracę w szpitalu pediatrycznym na Śliskiej. Kierowała jednocześnie warszawską organizacją PPS. Za swoją działalność była wielokrotnie aresztowana i więziona. W 1906 roku wyszła za mąż za Jana Stróżeckiego (1869-1918) – działacza socjalistycznego i niepodległościowego. Po ślubie zamieszkała w Paryżu. Działała w paryskiej sekcji PPS-Lewicy, należała do Uniwersytetu Ludowego im. Adama Mickiewicza, organizowała pomoc dla polskich więźniów politycznych w Rosji ramach Towarzystwa Czerwonego Krzyża. Jednocześnie prowadziła praktykę pediatryczną i ginekologiczną. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę nie zaprzestała działalności społecznej i politycznej, która stała się jeszcze bardziej radykalna. W ostatnich latach swojego życia redagowała „Dziennik Ludowy”. W swoich artykułach broniła praw dzieci i młodzieży, osób starszych, spraw języka i szkolnictwa polskiego, polskości na emigracji. Ciężko chorowała na serce. Zmarła 2 września 1938 roku.
Bibliografia:
Grochowska-Iwańska K., Płocczanki na drogach do Niepodległej [w:] Tak rodziła się Niepodległość. W 100-lecie powstania wolnej Polski, red. Z. P. Kruszewski, Z. J. Zasada, Płock–Włocławek 2018
Kancewicz J., Estera i Jan Stróżeccy. Zarys życia i działalności społeczno-politycznej, „Notatki Płockie” 1978, nr 3 (96)
Przedpełski J., Stefański J., Żydzi płoccy w dziejach miasta, Płock 2012
Według zapisów archiwalnych rodzina Bomzonów (Baumzon; Bomsohn) mieszkała w Płocku od początku XIX wieku. Mój pradziadek, Izrael Abram Bomzon (1861-1913), syn Dawida Szlamy (1826-1904) i Ruchli Łai z domu Liberman (1830-?), który był zawodowym piernikarzem, w 1901 roku poślubił Entę Szrajber (1854-Holokaust). Rodzina Bomzonów mieszkała […]
Stanisław (Salomon) Posner urodził się 21 listopada 1868 roku jako syn Leona i Matyldy z Bornsteinów. Jego ojciec należał do gorliwych propagatorów kierunku asymilatorskiego, wiele jego artykułów drukowała warszawska „Jutrzenka”. Siostrą Stanisława Posnera była Malwina Garfeinowa-Garska – pisarka i publicystka, autorka Gromnic (1907) i Powieści […]
Rudold (Chaim Rubin) Oberfeld urodził się 14 listopada 1859 roku, jako syn Jakowa i Ruchli z domu Nejmark. Jego żoną była Franciszka z Bernsztejnów. Oberfeld był absolwentem Gimnazjum Gubernialnego w Płocku oraz studiów prawniczych na Uniwersytecie Warszawskim. Po studiach pracował w Płocku jako adwokat (jego kancelaria mieściła się w klasycystycznej kamienicy u zbiegu ulicy Tumskiej i Placu Narutowicza). Uchodził za wybitnego cywilistę. Aktywnie angażował się w życie społeczne i polityczne miasta. Był radnym miejskim, ławnikiem Magistratu oraz członkiem sejmiku powiatowego. Od 1897 roku był członkiem Komitetu Towarzystwa Kredytowego miasta Płocka. Należał także do Towarzystwa Naukowego Płockiego i Płockiego Towarzystwa Wioślarskiego. Był jednym z budowniczych gmachu Gimnazjum Polskiego (późniejsza „Jagiellonka”). Zmarł 13 października 1933 roku w Płocku. Został pochowany na miejscowym cmentarzu żydowskim.
Bibliografia:
Papierowski A.J., Papierowski K.J., Przyczynek do genezy Towarzystwa Kredytowego m. Płocka i jego działalność w latach 1896-1904 [w:] „Notatki Płockie” 2003, nr 2, s. 17-26
Przedpełski J., Stefański J., Żydzi płoccy w dziejach miasta, Płock 2012
W 1870 roku sukcesorzy Ojzera Lewity zakupili od Magistratu miasta Płocka za kwotę 1000 rubli w srebrze plac graniczący od południa z ulicą Misjonarską, od zachodu z zabudowaniami więziennymi, od północy i wschodu z ogrodem i posesją Jakuba Strzeszewskiego, zwany odtąd „placem kupca Ojzera Lewity”, […]
Wszystkich naszych Darczyńców uprzejmie informujemy, że z dniem 9 listopada 2019 roku zmianie uległ kod BIC/SWIFT banku BNP Paribas konieczny w przypadku zlecania przelewów na konto Fundacji Nobiscum z zagranicy. Dotychczasowy kod RCBWPLPW został zastąpiony nowym: PPABPLPK. Numer konta fundacji pozostaje bez zmian. Aktualny komplet […]
Maurycy Fajans (1827-1897) – kupiec i przemysłowiec, był synem sieradzkiego kupca Hermana i Leontyny z Konów. Jego bratem był znany warszawski fotograf i właściciel zakładu litograficzno-fotograficznego Maksymilian Fajans (1825-1890).
Maurycy Fajans był przedstawicielem spółki udziałowej żeglugi parowej na Wiśle we Włocławku hr. Andrzeja Zamoyskiego, następnie (od 1864 roku) jej dyrektorem. W 1871 roku po rozwiązaniu spółki nabył część statków, wśród nich parowiec “Płock”. Był także właścicielem Warsztatów Żeglugi Parowej na Solcu. Jak czytamy w artykule zatytułowanym “Jubileusz żeglugi parowej na Wiśle” na łamach “Tygodnika Ilustrowanego” (nr 26 z 1908 roku):
Nowonabywca miał najszczęśliwszą rękę ze wszystkich dotychczasowych posiadaczów parowców na naszych rzek królowej. Zaprowadziwszy sprężystą administracyę, powiększając stopniowo liczbę statków, Fajans dochodzi wkrótce do majątku. Dzięki szczęśliwej ręce, on też pierwszy utrwala byt żeglugi parowej na Wiśle. W roku 1884 Fajans kontynuuje przerwaną budowę statków w zakładach krajowych, przez siebie prowadzonych. Warsztaty te udoskonalono w ten sposób, że podejmuje się nawet obstalunków dla potrzeb wojskowych. Aż wreszcie z Fabryki Fajansa wychodzą przed paru laty pierwsze ulepszone parowce “Kraków” i “Wawel”, z krytemi kajutami na pokładach i oświetleniem elektrycznem statków. Był to poważny krok naprzód w udoskonalaniu estetyki dotychczasowych parostatków żeglugi na Wiśle.
Maurycy Fajans był także sędzią handlowym (od 1875 roku), członkiem komitetu warszawskiej giełdy (w latach 1888-1894) oraz członkiem zarządu warszawskiej gminy żydowskiej. Współpracował z płockim kupcem Ludwikiem Flatau w dziedzinie handlu zbożem. Był zarazem członkiem Towarzystwa Budowy Wodociągów w Płocku (obok Zelewka Chessyna, Adolfa Weisblatta, Krzysztofa Doze i Gustawa Bergsona), które powołano do życia w 1894 roku oraz współwłaścicielem nieruchomości w Płocku oznaczonej numerem hipotecznym 515 na brzegu Wisły.
Bibliografia:
Przedpełski J., Stefański J., Żydzi płoccy w dziejach miasta, Płock 2012
Mykwa, która istniała jeszcze zanim powstał piękny budynek będący dziś siedzibą Płockiej Galerii Sztuki. Kamienica, w której mieściła się siedziba Towarzystwa Opieki nad Dziećmi Żydowskimi oraz Schroniska dla Bezdomnych Dzieci Żydowskich. Prawdziwy dom rabina – w odróżnieniu od nazywanego tak popularnie budynku przy ulicy Kwiatka, […]
